Son birkaç yılda Türkiye’de freelance çalışma büyük bir dönüşüm yaşadı. Bir zamanlar sadece tasarımcı ve yazılımcılarla sınırlı olan serbest çalışma modeli, bugün sosyal medya yöneticilerinden editörlere, eğitmenlerden çevirmenlere, danışmanlardan içerik üreticilerine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Bu özgürlük sunan çalışma modelinin bir de görünmeyen tarafı var, vergi ve fatura süreçleri. Çoğu freelancer ilk müşterisini alana kadar hiç düşünmüyor. Ama müşteriden gelen o ilk soru her şeyi değiştiriyor: Fatura kesiyor musunuz? İşte serüven tam da bu noktada başlıyor.
Freelancer Gelirleri Nasıl Tanımlanır? Serbest Meslek mi, Ticari Kazanç mı?
Freelancerların en çok kafa karıştıran noktası burası. Bir yazılımcı proje geliştiriyor, bir sosyal medya uzmanı içerik hazırlıyor, bir danışman seans veriyor. Peki bu hangi gelir türüne giriyor?
2025 yılında Türkiye’de freelance iş yapanların büyük bölümü Serbest Meslek Kazancı kapsamında değerlendirilir. Yani bir freelancer kendi bilgi ve yeteneğini kullanarak veya bağımsız şekilde hizmet veriyorsa, bu gelir “serbest meslek geliri” sayılır. Eğer fiziksel ürün satışı yoksa ve tamamen hizmet üzerinden gelir elde ediliyorsa, şirket türü genellikle serbest meslek mükellefiyeti (şahıs şirketi) olur.
Freelancer Olarak Fatura Kesmek İçin Şirket Kurmak Zorunlu mu?
Bireysel olarak hizmet veriyor olsanız bile, geliriniz düzenli olduğu anda devlet bunu ticari faaliyet olarak görür. Serbest meslek makbuzu veya e-fatura kesebilmek için bir vergi kaydı açılmalıdır ve evet şirket kurmalıdır. Bu süreç korkutucu görünse de bir mali müşavirle birlikte 1 gün içinde tamamlanır. Ayrıca şirket kurmak sizi profesyonel gösterir, daha iyi ücret almanızı sağlar ve müşteri gözünde güven oluşturur.
Serbest Meslek Makbuzu mu, Fatura mı? Hangisi Doğru?
Freelancer olarak hizmet veren kişiler 2025 itibarıyla artık kağıt makbuz değil, yalnızca e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM) düzenler. Grafik tasarımcı, yazılımcı, danışman, eğitmen veya içerik üreticisi gibi hizmet sunan kişiler bu gelirlerini “serbest meslek kazancı” olarak belgelendirir ve bu nedenle fatura değil e-SMM keserler. Fiziksel mal satışı yapılmıyorsa e-SMM tek belge türü olarak yeterlidir. Dijital içerik satışı (örneğin şablon, eğitim paketi, yazılım lisansı) çoğunlukla hizmet olarak değerlendirildiğinden yine e-SMM ile belgelemek mümkündür. Ancak fiziksel ürün satışı varsa bu durumda faaliyet “ticari kazanç” sayılır ve fatura düzenlenmesi gerekir.
KDV Freelancer İçin Nasıl Hesaplanır?
Serbest meslek hizmetlerinde KDV oranı genellikle %20’dir. Diyelim ki 5.000 TL’ye danışmanlık verdiniz:
- KDV hariç tutar: 5.000 / 1,20 = 4.166,67 TL
- KDV: 833,33 TL
- Toplam e-SMM: 5.000 TL
Müşteri size 5.000 TL öder, siz devlete 833,33 TL KDV beyan edersiniz. Ancak önemli bir avantaj var; KDV beyanında, yaptığınız işe ilişkin giderlerinizin KDV’si düşülebilir. Laptop, yazılım, internet, telefon faturası gibi masraflar, freelancer için ciddi bir vergi avantajı sağlar.
Freelancerların Gider Yazabileceği Masraflar
Freelance çalışanların çoğu “gider yazma” hakkını bilmediği için gereğinden fazla vergi ödüyor. Gider olarak yazılabilen kalemlerden bazıları:
- Bilgisayar, tablet, monitör
- Yazılım ve abonelikler (Adobe, Figma, ChatGPT, Canva, Notion vb.)
- İnternet ve telefon faturaları
- Çalışma alanı/ortak ofis giderleri
- Eğitimi, sertifika, kurs ücretleri
- Kırtasiye, ofis malzemeleri
- Powerbank, kamera, mikrofon, ekipmanlar
Belgeli olduğu sürece, bu giderlerin tamamı gelir vergisi ve KDV açısından vergi avantajı sağlar.
Bağkur (4B), Geçiş Süreci ve SGK Durumu
Serbest meslek mükellefi olan herkes otomatik olarak 4B (Bağkur) kapsamında olur. 2025 yılında en düşük Bağkur primi ~9.000 TL civarındadır. Ancak iyi haber şu; bir iş yerinde sigortalı (4A) çalışıyorsanız çifte prim ödemezsiniz. Bu nedenle birçok freelancer hem tam zamanlı işte çalışıp hem de yan iş olarak serbest meslek yürütmektedir.
Freelancer’ların En Çok Yaptığı 3 Hata
Doğru muhasebe ile freelance geliriniz hem sürdürülebilir hem de karlı olur, ama freelancerların genellikle yaptığı 3 hata;
- Şirket açmadan işe başlamak: Vergi riskleri doğar.
- Giderleri belgesiz bırakmak: Gereksiz yüksek vergi ödenir.
- KDV ve gelir vergisi takibini yapmamak: Cezaya dönüşebilir.
Özgür Çalışma Modelinin Sağlam Bir Mali Zemine İhtiyacı Var
Freelancing özgürlük demektir, esneklik demektir; kendi zamanınızı yönetmek demektir. Ama bu özgürlüğün temeli, sağlam bir mali yapıdan geçer. Fatura kesmek, giderleri belgelemek, KDV ve gelir vergisini doğru yönetmek, freelance kariyerinizin en görünmeyen ama en kritik tarafıdır.
Freelance dünyasına yeni adım atıyor ya da bu alanda profesyonelleşmek istiyorsanız, Kadıköy’den tüm İstanbul’a Teztürer Mali Müşavirlik olarak şirket kuruluşu, e-SMM kurulumu, KDV takibi ve gelir vergisi süreçlerinde tam kapsamlı destek sunuyoruz. Unutmayın; doğru mali yapı, daha yüksek kazancın ve daha sürdürülebilir bir freelance kariyerinin temelidir.
