Çalışma hayatında herkesin bilmesi gereken bazı temel haklar ve ödemeler bulunmaktadır. İş hayatınızda karşılaşabileceğiniz durumlar için bilinçli olmak, haklarınızı koruma açısından büyük önem taşır. Bu yazıda işsizlik maaşı, ihbar süreleri, kıdem tazminatı ve asgari ücret gibi önemli konular hakkında detaylı ve güncel bilgileri derledik.
İşsizlik Maaşı Nedir ve Ne Kadar?
İşsizlik maaşı (resmi adıyla işsizlik sigortası), kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan çalışanlara belirli bir süre ekonomik güvence sağlayan bir ödemedir. Bu ödeme, işsizlik döneminde geçim sıkıntısı yaşamamanız için devlet tarafından sağlanan bir sosyal güvenlik hakkıdır.
2025 yılı için işsizlik maaşı tutarları şu şekildedir:
- En düşük işsizlik maaşı: Asgari ücretin %40’ı (8.842 TL)
- En yüksek işsizlik maaşı: Asgari ücretin %80’i (17.684 TL)
İşsizlik maaşı miktarı, son 4 aylık prime esas kazançların ortalamasının %40’ı olarak hesaplanır. Bu hesaplama sonucu bulunan tutar, belirtilen alt ve üst sınırlar arasında olmalıdır.
İşsizlik maaşının ödenme süresi ise prim ödeme gün sayınıza göre değişmektedir:
- 600-900 gün prim: 180 gün süreyle
- 900-1080 gün prim: 240 gün süreyle
- 1080 gün ve üzeri prim: 300 gün süreyle işsizlik maaşı alabilirsiniz.
İşsizlik Maaşı Şartları
İşsizlik maaşından yararlanabilmek için aşağıdaki tüm koşulları sağlamanız gerekmektedir:
- Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak (işveren tarafından fesih, ekonomik kriz, iflas gibi nedenlerle)
- İşten çıkarılmadan önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak
- Son 3 yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak
- İşten çıkış tarihinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvuru yapmak
İstifa ederek işten ayrılanlar, iş sözleşmesi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları nedeniyle feshedilenler ve haklı nedenle istifa edenler işsizlik maaşından faydalanamazlar.
İşsizlik Maaşı Hesaplama
İşsizlik maaşı hesaplaması şu adımlarla yapılır:
- Son 4 aylık prime esas kazançların toplamı bulunur
- Bu toplam 4’e bölünerek aylık ortalama kazanç hesaplanır
- Bulunan ortalamanın %40’ı alınır
Örnek hesaplama:
- Son 4 aylık prime esas kazanç: 25.000 TL + 27.000 TL + 26.000 TL + 28.000 TL = 106.000 TL
- Aylık ortalama: 106.000 TL ÷ 4 = 26.500 TL
- İşsizlik maaşı: 26.500 TL × %40 = 10.600 TL
Ancak hesaplanan miktar:
- Asgari ücretin %40’ından az ise alt sınır uygulanır (8.842 TL)
- Asgari ücretin %80’inden fazla ise üst sınır uygulanır (17.684 TL)
İhbar Süreleri ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, çalışma süresine bağlı olarak işverenin çalışana ihbar süresi tanıması veya ihbar tazminatı ödemesi gerekmektedir. İhbar süreleri İş Kanunu’nun 17. maddesinde şu şekilde belirlenmiştir:
- 0-6 ay arası çalışma: 2 haftalık ihbar süresi
- 6 ay-1,5 yıl arası çalışma: 4 haftalık ihbar süresi
- 1,5-3 yıl arası çalışma: 6 haftalık ihbar süresi
- 3 yıldan fazla çalışma: 8 haftalık ihbar süresi
İşveren, ihbar süresini beklemeden işçinin iş akdini feshederse, çalışmadığı ihbar süresi kadar ihbar tazminatı ödemek zorundadır. İhbar tazminatı, brüt ücret üzerinden hesaplanır ve tüm sosyal haklar (ikramiye, yemek, yol, yakacak yardımı vb.) dahil edilerek ödenir.
Örneğin, 2 yıldır çalışan ve aylık brüt ücreti 35.000 TL olan bir çalışanın ihbar tazminatı şu şekilde hesaplanır:
- İhbar süresi: 6 hafta
- Günlük brüt ücret: 35.000 TL ÷ 30 = 1.167 TL
- İhbar tazminatı: 1.167 TL × (6 hafta × 7 gün) = 49.014 TL
Asgari Ücret Ne Kadar Olacak?
2025 yılı için güncel asgari ücret değerleri şu şekildedir:
- Aylık brüt asgari ücret: 26.005,50 TL
- Aylık net asgari ücret: 22.104,67 TL
2024 yılında net 17.002 TL olan asgari ücret, 2025 yılında %30 oranında artış göstermiştir.
Asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından her yıl Aralık ayında belirlenmekte ve yeni yıl itibarıyla yürürlüğe girmektedir. 2026 yılı asgari ücreti de Aralık 2025’te belirlenecektir.
Kıdem Tazminatı Tavanı 2024-2025
Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışmış olan işçilere belirli koşullarda işten ayrılmaları durumunda ödenen bir tazminattır. Her yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında ödenir ve işçinin çalıştığı tüm süre boyunca hakkettiği bir haktır.
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için:
- En az bir yıl aynı işverenin işyerinde çalışmış olmak
- İş Kanunu’nda belirtilen fesih koşullarından biriyle işten ayrılmış olmak (işveren tarafından haklı sebep olmadan fesih, askerlik görevi, emeklilik, kadın işçinin evlenmesi vb.)
Kıdem tazminatı, her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında hesaplanır. Bir yıldan artan süreler için de orantılı ödeme yapılır.
2024 yılı kıdem tazminatı tavanları:
- 2024 ilk yarı (Ocak-Haziran): 33.761,27 TL
- 2024 ikinci yarı (Temmuz-Aralık): 36.122,56 TL
2025 yılı kıdem tazminatı tavanları:
- 2025 ilk yarı (Ocak-Haziran): 44.258,94 TL
- 2025 ikinci yarı (Temmuz-Aralık): Henüz açıklanmamıştır, Temmuz 2025’te belirlenecektir.
Kıdem tazminatı tavanı, memur maaş katsayılarına bağlı olarak genellikle her yıl Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez güncellenmektedir.
Örnek kıdem tazminatı hesaplaması:
- İşe başlama tarihi: 01.01.2021
- İşten çıkış tarihi: 01.04.2025
- Çalışma süresi: 4 yıl 3 ay
- Brüt ücret: 30.000 TL
Kıdem tazminatı: (4 × 30.000 TL) + (3/12 × 30.000 TL) = 120.000 TL + 7.500 TL = 127.500 TL
Ancak hesaplanan tutar tavan ücretini geçtiği için 2025 ilk yarı tavan ücreti olan 44.258,94 TL uygulanacaktır. Toplam kıdem tazminatı: 4,25 yıl × 44.258,94 TL = 188.100,50 TL
İş Hukukunda Bilmeniz Gereken Diğer Önemli Noktalar
Yıllık İzin Hakkı
İş Kanunu’na göre çalışanların yıllık izin hakları şu şekildedir:
- 1-5 yıl arası çalışma: 14 iş günü
- 5-15 yıl arası çalışma: 20 iş günü
- 15 yıldan fazla çalışma: 26 iş günü
Fazla Mesai Ücreti
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Tatil günlerinde yapılan çalışmalarda ise normal saat ücretinin %100 fazlası ödenir.
2025 yılında asgari ücretli bir çalışan için fazla mesai saat ücreti şu şekilde hesaplanır:
- Aylık brüt ücret: 26.005,50 TL
- Saatlik brüt ücret: 26.005,50 TL ÷ (30 × 7,5) = 115,58 TL
- Fazla mesai saat ücreti: 115,58 TL × 1,5 = 173,37 TL
İş Güvencesi
İş güvencesi, 30 ve daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan işçiler için geçerlidir. Bu koşulları sağlayan işçilerin iş akdi geçerli bir sebep olmadan feshedilemez.
İş hayatında haklarınızı bilmek ve takip etmek, mağduriyet yaşamamak adına son derece önemlidir. İşsizlik maaşı, ihbar süreleri, kıdem tazminatı ve asgari ücret gibi konular hakkında güncel bilgileri takip etmek için İŞKUR, SGK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın resmi web sitelerini düzenli olarak kontrol edebilirsiniz. İş hukuku sürekli güncellenen ve değişen bir alandır. Bu nedenle herhangi bir hukuki sorunla karşılaştığınızda, iş hukuku konusunda uzman bir avukata danışmanız faydalı olacaktır.
Önemli Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve Nisan 2025 tarihine kadar olan bilgileri içermektedir. Yasal haklarınız, güncel tutarlar ve değişiklikler için her zaman resmi kurumlardan bilgi almanız tavsiye edilir.
